Vertrouwen en samenhang in het netwerk OGGz en Zorg & Veiligheid in Westerkwartier

Hoe is de aanpak ontstaan?

Birke: "Toen ik drie jaar geleden bij de gemeente Westerkwartier begon, lag er al veel dat in de praktijk goed werkte. Maar het was nog nauwelijks beschreven. We zijn daarom vanuit de praktijk gaan vastleggen wat er werkt en waarom. Door aan te sluiten bij de praktijk ontstond vanzelf een heldere ketenaanpak. De poster die we nu hebben, is daar het resultaat van."

Ilse: "We schreven niet een theoretisch model, maar we hebben beschreven wat we al deden. Vanuit dat fundament sprak Birke met regioadviseur Inge Zwaan van Platform Sociaal Domein en begon het te leven: andere gemeenten zijn nieuwsgierig, want onze aanpak werkt. Het bleek waardevol om dit breder te delen."

Wat maakt jullie ketenaanpak zo succesvol?

1. Maatwerk boven protocollen

Birke: "Wij doen wat nodig is. Als we weten dat een Beschermd Wonen­-traject voor een inwoner geen enkele kans van slagen heeft, dan gaan we dat niet alsnog inzetten. We leveren écht maatwerk. Daar is in deze gemeente ruimte voor. En deze aanpak wordt gesteund door teammanagers, het gemeentebestuur en het college."

2. Elkaar snel weten te vinden

Bert: "Vanuit mijn rol zit ik wat verder van de uitvoering, maar iedere keer als ik aansluit valt hetzelfde op: iedereen heeft elkaar gewoon in de telefoon staan. Organisatieschema’s zijn minder relevant dan de relaties. Ik herinner me nog dat ik eens bij de woningcorporatie zat en Birke daar ook was om snert te serveren aan iedereen. Dat typeert de cultuur: informeel, betrokken, samen."

3. Heldere afspraken over gegevensdeling

Ilse: "We hebben het AVE‑model geïmplementeerd en duidelijke afspraken gemaakt over opschalen, afschalen en definities. We spreken dezelfde taal. Dat geeft rust. Ik wil ook graag meegeven dat het belangrijk is binnen de AVG alle ruimte te benutten die er wél is."

Bert: "Gegevensdeling is een gevoelig thema. Met politie, VNN en woningcorporaties hebben we een stevig convenant opgesteld. Dat was niet altijd makkelijk, omdat iedereen vanuit een andere rol aan tafel zit. Maar nu hebben we afspraken die we kunnen gebruiken bij casussen waar belangen botsen. Ook bij verhuizingen speelt gegevensdeling een belangrijke rol. Wanneer iemand verhuist, is het van belang dat informatie goed wordt doorgegeven, maar dat is nu best wel ingewikkeld. En sommige informatie wil je misschien ook niet doorgeven, omdat je iemand een nieuwe start gunt. Aan de andere kant móet je bepaalde informatie wel doorgeven, bijvoorbeeld als er risico's zijn.”

Waar zijn jullie het meest trots op?

Birke: "Op de korte lijnen en het onderlinge vertrouwen. Ons werk valt of staat daarbij. En wat uniek is in de regio: wij kunnen als OGGz‑coördinatoren heel snel inzetten. Soms zelfs binnen een dag. Omdat we zelf indicaties kunnen afgeven, kunnen we direct begeleiding organiseren. Bijvoorbeeld wanneer iemand uit een kliniek komt en niet zonder begeleiding naar huis kan. Dat voorkomt escalaties en houdt plekken in de kliniek vrij."

Wat zijn de werkzame elementen van jullie ketenaanpak?

1. Korte lijnen

2. Duidelijke afspraken over gegevensdeling

3. Wederzijds vertrouwen

4. Regelmatige netwerkbijeenkomsten

5. Jaarlijkse heidag voor reflectie en doorontwikkeling

Birke: "Ons maandelijkse overleg gaat over thema’s, signalen uit de praktijk en kennisdeling. Tijdens de jaarlijkse heidag maken we samen plannen voor de doorontwikkeling."

Ilse: "Wat me opviel tijdens die heidag: iedereen kent elkaar echt. Er is gedeeld begrip van wat er dagelijks speelt. Het voelt als één geoliede machine."

Wat betekent de aanpak voor inwoners?

Birke: "Inwoners weten wie hun aanspreekpunt is en dat geeft enorm veel rust. We zijn duidelijk over wie regie heeft, wanneer iemand in de lead is en wat iemand kan verwachten. Dat helpt ook inwoners die zorg mijden of wantrouwend zijn. Door helder te zijn, accepteren ze vaker hulp."

Ilse: "En vergeet de omgeving niet: de buren, familie of melders die zich zorgen maken. Ook zij merken dat er duidelijkheid en rust ontstaat."

Wat betekent de aanpak voor ketenpartners?

Birke: "Partners ervaren de samenwerking als prettig door de korte lijnen, transparantie en gezamenlijke huisbezoeken. Het is duidelijk wie wat doet en dat geeft rust."

Wat betekent dit voor het bestuur?

Bert: "De verbinding tussen zorg en veiligheid is enorm waardevol. In veel gemeenten werken die domeinen naast elkaar. Bij ons weten medewerkers elkaar te vinden. En wanneer iets oploopt, kan de wethouder aansluiten in de driehoek (burgemeester, OM, politie). Dat werkt heel goed."

Hoe werkt procesregie bij zorg & veiligheid?

Birke: "Een procesregisseur wordt ingezet wanneer samenwerking hapert, wanneer de aanpak vastloopt of wanneer er risico’s spelen. De procesregisseur stuurt op samenwerking, een goed plan van aanpak en het monitoren daarvan. Zodra het weer loopt, stapt de procesregisseur eruit en pakt de casusregisseur het inhoudelijke deel weer op."

Hoe lukte de implementatie van het AVE‑model wél in Westerkwartier?

Ilse: "De uitvoering zat vanaf het begin aan tafel. Dat maakte dat obstakels al vroeg werden gesignaleerd en opgelost. Dat zorgde voor draagvlak. En we hebben Birke vrijgespeeld om dit te doen; implementeren kun je niet “erbij” doen."

Birke: "We blijven ook investeren: alle consulenten krijgen jaarlijks een opfristraining."

Wat willen jullie nog verder ontwikkelen?

Ilse: "Vooral de rolverdeling tussen casus‑, proces- en behandelregie kan nog sterker. Wie pakt wanneer welke rol, en wanneer schaal je af? De basis staat, maar we blijven leren."

Birke: "Het gaat uiteindelijk om duidelijkheid: wie doet wat, wie mag wat verwachten? Als je dat goed neerzet, maakt het minder uit wie het uitvoert."

Hoe zouden jullie de aanpak in één zin omschrijven?

Birke: "Werken met gezond boerenverstand, volgens duidelijke afspraken, en bereid zijn elkaar én de inwoner te helpen."

Hoe was de samenwerking met Platform Sociaal Domein?

Birke: "Ontzettend leuk. Ik werk al langer met Inge Zwaan en zij zag meteen de waarde van onze werkwijze. Ze vroeg of ze het mocht meenemen in haar training ‘Stop het stapelen’. Vervolgens ontstond het idee om er een product van te maken: de poster."