Omgaan met mensen buiten het systeem  

Deze term legt de focust vooral op het gedrag van iemand. Daardoor lijkt het soms alsof de persoon zelf verantwoordelijk is voor het probleem en de oplossing, terwijl dat niet klopt.  

Het is daarom belangrijk om verder te kijken dan het gedrag, naar de hele situatie. Mensen hebben vaak goede redenen om geen zorg te willen. Ook spelen wetten en regels en een rol in hoe we omgaan met mensen die buiten het systeem raken, zijn en blijven. 

Uitdagingen 

Contact leggen en houden met mensen buiten het systeem is vaak lastig. Mensen hebben niet altijd een vaste plek om te wonen. Hulpverleners krijgen vaak geen financiering meer als zij geen resultaat behalen na meerdere pogingen om contact te maken of te onderhouden. 

Zelfs als iemand openstaat voor zorg, is het vaak moeilijk om passende hulp te beiden. Er is schaarste aan opvang- en woonplekken.  

De versnippering van financiering en het zorgaanbod maakt het lastig voor organisaties om mensen met complexe problemen op te vangen, zeker als er veiligheidsrisico’s zijn. Goede gegevensuitwisseling en gemeenschappelijke afspraken over op- en afschalen zijn ook niet altijd vanzelfsprekend.  

Omgaan met uitdagingen 

Omgaan met deze uitdagingen vraagt dat je ruimte maakt en houdt om dicht bij mensen te blijven, verder kijkt dan gedrag en contact houdt, ook als het lastig wordt.  

Bemoeizorg en de levensloopaanpak zijn voorbeelden van manieren om dit te doen. Het helpt ook het als organisaties investeren in integrale samenwerking over verschillende domeinen heen en gezamenlijk blijven pleiten voor structurele financiering. Zo wordt het omgaan met mensen buiten het systeem een gezamenlijk verantwoordelijkheid.  

In de uitvoering helpt het als er een integraal plan voor casusregie is met een onafhankelijk procesregisseur. Het AVE-model kan hierbij helpen. 

Of ga naar de podcast Onbegrepen of de publicaties Van vangnet naar bemoeizorg en Levensloopaanpak voor mensen met onbegrepen gedrag en een hoog veiligheidsrisico. 

Positieve impact maken  

Positieve impact maken betekent meer dan alleen laten zien wat je hebt gedaan. Het gaat erom dat activiteiten echt iets verbeteren in het leven van mensen met onbegrepen gedrag, hun naasten en de professionals die hen helpen. Die positieve verandering ontstaat alleen als betrokken partijen samen bepalen wat belangrijk is en daar samen aan werken. Dat noemen we ‘gedeelde impact’. 

Uitdagingen 

Het zichtbaar maken van impact is lastig. Betrokken partijen hebben vaak verschillende ideeën over wat ze willen bereiken. Deze ideeën kunnen ook veranderen. Wat eerst goed lijkt te werken, kan later onverwachte negatieve neveneffecten hebben.  

Daarnaast is kennis over resultaten vaak verspreid of moeilijk te meten. Cijfers krijgen soms veel aandacht, terwijl verhalen van mensen minder worden gehoord. Ook speelt mee dat iedereen eigen belangen heeft. Als laatste kost het tijd voordat activiteiten echt iets opleveren. Als je alleen naar de lange termijn kijkt, lijkt het soms alsof er weinig gebeurt. Er worden dan vaak al wel belangrijke stappen gezet. 

Omgaan met uitdagingen 

Positieve impact ontstaat stap voor stap. Het is een leerproces waarin je samen blijft praten over doelen en verwachtingen. Het helpt om regelmatig te bekijken of activiteiten echt iets opleveren en daarbij verschillende soorten kennis te gebruiken.  

Hulpmiddelen zoals de EffectenArena of het Regiobeeld Psychische Problematiek kunnen hierbij ondersteunen.  

Bekijk ook de kennisclip Positieve impact.  

Of lees bijvoorbeeld de publicatie Zicht op effect. Een overzicht van instrumenten om zelf het effect van je aanpak te meten.