De inhoud voorop
Wat is het probleem dat we willen oplossen?
- Aanpak
Gegevenskoppeling onderwijs en zorg
Het aantal domeinoverstijgende vraagstukken groeit, beleid komt meer en meer bij elkaar om gezamenlijk de opgaven op te pakken en elkaar te versterken. Helaas is die integraliteit voor de onderliggende informatievoorziening lang niet altijd even makkelijk. Al snel mist kennis, ervaring en slagkracht om ook voor deze opgaven sturingsinformatie te kunnen vormen.
Afgelopen maanden doken wij in de opgaven op het snijvlak onderwijs zorg, naar aanleiding van een vraag uit een jeugdregio. Er is een groeiende vraag naar informatie hierover, maar voor meer dan de helft van de jeugdregio’s vormt dit een grote uitdaging. Dat blijkt uit de navraag bij de leden van de leercirkel 'Data van jeugdregio’s'. Waar gegevens over jeugdhulp (IjW-berichtenverkeer) zich aan de ene kant bevinden, staan schoolinschrijvingen en verzuimgegevens aan de andere kant.
Regio’s worstelen ieder voor zich met het opzetten van de benodigde gegevenskoppeling en/of de bijbehorende privacy en juridische onderbouwing (DPIA). Hierdoor is het voor vrijwel alle regio’s onbekend op welke school de kinderen zitten die gebruikmaken van jeugdhulp. Dat bemoeilijkt bijvoorbeeld het organiseren van jeugdhulp op school, het verminderen versnippering van zorgaanbieders en het versterken van preventie.
Wil je hier meer over weten? Bekijk dan deze video.
Disclaimer: dit is een vereenvoudigde weergave, vooral bedoeld om het vraagstuk uit te leggen.
Regio's in gesprek over een gezamenlijke aanpak
Op 1 juli 2026 kwamen in Utrecht 9 regio’s bij elkaar, bijna alle regio’s als data-beleid koppel of data-privacy koppel. Centraal stond het boven water halen van de specifieke informatiebehoeften rondom de vraag:
Welke jeugdigen zitten op welke school en hoe is de relatie tussen onderwijsdeelname (verzuim, uitval en passendheid) en een (thuisnabije) jeugdhulpindicatie?
Want als je wilt sturen, leren en veranderen op domeinoverstijgende opgaven en daarvoor deze informatie nodig hebt, welke maatregelen moet je dan nemen om onderwijs- en zorg gegevens te mogen koppelen? En kunnen we een blauwdruk ontwikkelen die regio’s als basis kunnen gebruiken? De AVG is immers níet bedoeld als een compleet verbod op het verwerken van persoonsgegevens, maar juist om risico's en nadelen voor betrokkenen, in dit geval leerlingen, te voorkomen.
Daarom houden we 4 pijlers scherp
Samen kijken naar informatiebehoeften
Tijdens het gesprek keken we eerst naar de vraagstukken en opgaven vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. In elke opgave van de Hervormingsagenda zien we direct vraagstukken en opgaven op het gebied van onderwijs. Wat heb je dan vervolgens te organiseren met elkaar?
We begonnen bij de informatiebehoeften, en dat waren er veel. Daarmee kwamen meteen ook het doel en de noodzaak van de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp aan bod. Ook de inventarisatie van betrokken partijen en hun (wettelijke) taken kwam naar voren als rode draad.
Met de Theory of Change als kader vroegen we ons bij elke informatiebehoefte af waar deze zich bevond. Daarbij zagen we hoe vragen vaak van boven naar beneden steeds concreter werden:
1. Effecten / Impact
Wat is het maatschappelijke effect op lange termijn?
2. Uitkomsten / Outcome
Wat is er veranderd voor de doelgroep?
3. Resultaten / Output
Wat hebben we geleverd?
4. Activiteiten / Throughput
Wat doen we tijdens de uitvoering?
5. Mensen & Middelen / Input
Wat hebben we beschikbaar of nodig?
De laatste drie niveaus zijn direct beïnvloedbaar door eigen handelen. Op de eerste twee niveaus zijn ook veel andere (succes)factoren van invloed kunnen zijn.
Eerste inzichten
Al snel merkten we dat we veel informatiebehoeften zich richten op wat er beschikbaar of nodig is (input) en op wat er wordt geleverd (outcome). Tegelijkertijd is er relatief weinig aandacht voor de andere stappen. Het blijkt lastig om activiteiten concreet te beschrijven met als doel de resultaten van de activiteiten te meten, welke vervolgens bijdragen aan het bredere maatschappelijke effect.
Ook werden informatiebehoeften vaak erg breed geformuleerd. Een veelgehoorde reden hiervoor was: “Als ik een DPIA-traject in ga, wil ik er het liefst zoveel mogelijk in meenemen. De doorlooptijd is lang en anders moet ik opnieuw het proces doorlopen en bij alle gemeenten aankloppen.”
De eerste stap is gezet. Er werd al veel kennis gedeeld en genetwerkt binnen en tussen de regio's. Opvallend was dat de ene regio al stappen had gezet op onderdeel A, terwijl de ander juist verder was op onderdeel B. Ook kwamen veel vraagstukken naar boven op het snijvlak onderwijs en zorg die zich lenen voor bredere regionale ondersteuning. Hiervoor volgt in het najaar een aparte, bredere kick-off bijeenkomst.
Vervolg
Begin september staat de vervolgsessie rondom de gegevenskoppeling gepland. Met de eerste opgehaalde input willen we de vervolgstap maken om te komen tot beantwoording van de centrale vraag: Als je op de domeinoverstijgende opgaven wilt sturen, leren en veranderen en daarbij ‘deze’ informatiebehoeften hebt, welke maatregelen moet je dan nemen om onderwijs zorg gegevens te mogen koppelen? En kunnen we een blauwdruk maken die regio’s kunnen gebruiken als basis?
Volgende sessie bijwonen?
Meewerken aan de informatiebehoeften op het snijvlak van onderwijs en zorg en de bijbehorende gegevenskoppeling als jeugdregio? Neem contact op Auke Mollema via go@vng.nl.
Ben je als informatiespecialist of datagedreven contractmanager werkzaam in de jeugdregio en wil je samenwerken en leren met vergelijkbare professionals uit andere regio’s? Neem dan contact op met Eelco via Eelco.deWinter@vng.nl.
