Beleid dat werkt, begint in de praktijk: taal werkt voor arbeidsmigranten

In de reeks ‘Beleid dat werkt, begint in de praktijk’ laten we zien hoe je de routine doorbreekt en de behoeften van inwoners centraal zet in beleid. We delen praktijkvoorbeelden van de tweede leergang van de opleiding ‘Beleid met betekenis’, waarin de kloof tussen praktijk en beleid wordt overbrugd. Tijdens deze opleiding ga je actief de praktijk in door gesprekken te voeren met inwoners, ervaringsdeskundigen en uitvoerende professionals. Daarnaast krijg je concrete tools en begeleiding om deze aanpak ook in jouw werk toe te passen. 

Taal en duurzame inzetbaarheid van arbeidsmigranten 

Miriam, deelnemer aan de opleiding, is projectleider van het project ‘Taal werkt voor arbeidsmigranten’ bij Stichting Lezen & Schrijven. Dit project richt zich op taal, participatie en duurzame inzetbaarheid van arbeidsmigranten. “Het doel van dit programma is dat de groep arbeidsmigranten met weinig taalvaardigheid in het Nederlands en werkzaam in laagbetaalde banen en sectoren, duurzaam inzetbaar blijven op de arbeidsmarkt en zoveel als mogelijk kunnen participeren in de Nederlandse samenleving", vertelt ze.  

Vanuit dit doel boog Miriam zich over de vraag ‘Waar liggen op het gebied van taal mogelijkheden om het functioneren van arbeidsmigranten op het werk en in de Nederlandse maatschappij te vergroten?’  

Voor dit praktijkvraagstuk combineerde zij meerdere kennisbronnen: 

• Deskresearch (wetenschappelijke kennis) 

• Gesprekken met arbeidsmigranten zelf 

• Gesprekken met professionals en organisaties met ervaring in arbeidsmigratie 

• Actieve betrokkenheid van haar eigen team 

De belangrijkste inzichten 

Uit haar onderzoek haalt Miriam drie belangrijke inzichten: 

• Taal leren wordt vaak uitgesteld, omdat arbeidsmigranten denken dat hun verblijf tijdelijk is. 

• Direct contact met arbeidsmigranten zorgt voor meer nuance, verdieping en betrokkenheid. 

• Motivatie ontstaat niet alleen door informatie, maar juist door menselijk contact. 

De gesprekken maakten veel indruk op haar. “De verhalen over waar arbeidsmigranten tegenaan lopen raken je. Het is indrukwekkend om het van dichtbij te horen en te ervaren, zelfs als het geen tragisch verhaal is”, geeft ze aan.   

Afdalen van hoofd naar hart 

In het contact met arbeidsmigranten merkte Miriam dat echt begrijpen meer vraagt dan alleen analyseren. Het vraagt om af te dalen van het hoofd naar het hart. “Als projectleider ben ik gewend te werken vanuit mijn hoofd, maar tijdens de opleiding heb ik geleerd dat contact maken met arbeidsmigranten vraagt om iets anders: afdalen naar mijn hart."

 Werken met ervaringskennis  vraagt dan ook een bewuste keuze, die ingaat tegen de natuurlijke neiging om te organiseren en te beheersen. En juist die keuze maakt het werk betekenisvoller. “Het blijft iets waar ik me telkens opnieuw toe moet verhouden: terug naar mijn hart, in plaats van mijn hoofd”, vertelt Miriam. Ook in haar persoonlijke leven gaat ze nu vaker en makkelijker het gesprek aan met arbeidsmigranten. De inhoud van deze gesprekken neemt ze mee in haar werk.

De combinatie van kennisbronnen 

Miriam leerde tijdens het traject dat wetenschappelijke, professionele en ervaringskennis elk een eigen waarde hebben, maar pas echt betekenisvol worden in samenhang.  

Wetenschappelijke kennis vormt voor haar het fundament: het biedt overzicht en laat zien wat al bekend is. “Ik voelde heel sterk de behoefte om door te bouwen op wat al gedaan is. Er is ongelooflijk veel onderzoek en kennis beschikbaar over dit onderwerp”, benoemt ze. 

Tegelijkertijd merkte ze dat wetenschappelijke kennis te abstract blijft wanneer het niet wordt verbonden met de praktijk. Professionele kennis helpt oplossingen te organiseren, structureren en haalbaar te maken, maar kent ook blinde vlekken.  De grootste verdieping kwam uit ervaringskennis. Directe gesprekken met arbeidsmigranten gaven nuance en menselijkheid, en bevestigden de andere bronnen.  

“Ook al worden dingen bevestigd door wetenschappelijke bronnen, gesprekken uit eerste hand geven echt verdieping. Je ziet en voelt veel meer nuance als je het gesprek zelf voert”, geeft ze aan. 

Voor Miriam zit de kern in de combinatie:   

Kansrijke oplossingsrichtingen 

Vanuit de inzichten, formuleerde Miriam twee duidelijke richtingen als vervolg: 

1. De inzet van sleutelpersonen: mensen die een vergelijkbaar pad hebben doorlopen, kunnen een brug vormen tussen arbeidsmigranten en werkgevers.  

2. Investeren in vertrouwen op de werkvloer: vertrouwen tussen leidinggevenden en arbeidsmigranten is cruciaal voor de (taal)ontwikkeling van de medewerker op de werkvloer. Hier wordt in de praktijk niet altijd even goed in geïnvesteerd.  

“Vertrouwen tussen werknemers en leidinggevende kwam steeds naar voren als basis van ontwikkeling van de werknemer. Het is super basaal, maar ook cruciaal”, vertelt Miriam.  

Komend jaar gaat zij werken aan een duurzaam netwerk van arbeidsmigranten, werkgevers en partners. In dit netwerk trekken deze partijen samen op en ontwikkelen zij oplossingen die aansluiten bij de praktijk. 

Ook aan de slag?  

Werk je in het sociaal domein en wil je beleid maken dat begint bij de praktijk? De opleiding ‘Beleid met betekenis’ neemt jou hier stap voor stap in mee. Je wordt uitgedaagd je aannames los te laten en met een open blik de praktijk in te stappen. “Door de opleiding ervaar ik echt dat de drempel om het gesprek aan te gaan met inwoners een stuk lager ligt. Ik heb nu een menselijke factor binnen mijn projecten ”, vertelt Miriam. 

De opleiding is opgebouwd uit vier modules, waarin je ook methoden, concrete voorbeelden en literatuurtips krijgt. De focus ligt op ervaringskennis inzetten om beleid scherper en mensgerichter te maken. Samen met andere deelnemers, docenten en ervaringsdeskundigen onderzoek je wat nodig is om beleid te maken dat ertoe doet.