Achter de schermen bij het Actieteam: wat niemand ziet, maar iedereen zou moeten weten

“Wat inspirerend!” “Wat een krachtige jongeren.” “Ik ben zo geraakt.” Zomaar een greep uit de reacties na een workshop van het Actieteam van OZJ. En terecht. De jongeren die deze workshops geven, weten als geen ander hoe het is om zich ongezien te voelen, in de jeugdzorg, in het onderwijs, of gewoon in het dagelijks leven. En tóch staan ze daar. Open, professioneel en kwetsbaar. Ze raken studenten én professionals, brengen echte gesprekken op gang en maken indruk die blijft hangen. Maar wat veel mensen niet zien, is het werk dat daaraan voorafgaat.

De weg ernaartoe

Als coördinator van van dit Actieteam zie ik (Malanca Schut) ook een ander deel van het verhaal. Wat mensen op het podium zien als kracht en professionaliteit, is vaak het resultaat van maanden van persoonlijke groei, vallen en opstaan. Deze jongeren dragen hun verhalen met zich mee, verhalen die soms nog vers en pijnlijk zijn, maar die ze inzetten om anderen in beweging te brengen. En dat lukt, maar het gaat niet altijd vanzelf.

Voor elke actie van het team is er voorbereiding, afstemming, coaching en soms geruststelling. We checken in met elkaar, stemmen af en bouwen veiligheid. Er zijn momenten waarop iemand zich ineens terugtrekt, te kwetsbaar, te vol spanning. Of juist momenten waarop iemand zó vol adrenaline zit dat de energie eerst ontladen moet worden. Soms is het schakelen en soms juist even loslaten.

Balance is key

Het begeleiden van ervaringsdeskundige jongeren vraagt iets anders dan reguliere teambegeleiding. Iets wat ik ook jaren heb gedaan. Je balanceert voortdurend: tussen ruimte geven en ruimte innemen, beschermen en uitdagen. Soms voel ik me coach, soms een soort ouder, maar vooral: mens.

Ik loop met ze mee en draag ook de verantwoordelijkheid voor de veiligheid van het proces. En als het schuurt, en dat doet het soms, ben ik degene die het opvangt. En dat doe ik met liefde. Niet elke sessie is vlekkeloos. Soms raakt iets onverwachts en soms komt het verleden ineens hard binnen, ook bij mij. Maar als het lukt, dan zie je waarom dit werk zo waardevol is. Dan zie je een jongere die rechtop staat, spreekt vanuit zijn of haar kracht, en een ruimte verandert. Je ziet studenten en professionals die meer leren in één workshop dan in tien lessen. Niet uit een boek, maar uit een echt verhaal. Uit ervaring.

Een kijkje in de praktijk: ‘Deze begeleider wil ik!’

Een goed voorbeeld is de workshop ‘Deze begeleider wil ik!’, gegeven door de jongeren van dit team.  Zij namen al studenten mee van de Universiteit van Leiden en de Haagse Hogeschool in wat echt contact maken betekent, niet als hulpverlener met een methode, maar als mens met kennis en ervaring.

Ze deelden hun persoonlijke ervaringen in de jeugdzorg

• Wat werkte voor hen, en wat juist niet?

• Welke begeleider maakte écht het verschil?

• En wanneer voelden zij zich veilig genoeg om zich open te stellen?

Studenten luisterden ademloos. Ze deden actief mee en leerden door te ervaren. Aan het eind van een van de keren zei een van hen: “Ik zou nog uren met jullie willen praten.”

Deze impact gaat verder dan studenten. Ook ervaren professionals herkennen zichzelf in de verhalen. Ze krijgen een spiegel voorgezet, voelen opnieuw waarom ze ooit voor dit vak kozen of beseffen waar het schuurt in hun eigen praktijk. Het Actieteam brengt dus niet alleen de toekomstige generatie in beweging, maar ook de huidige.

Het Actieteam is geen “projectje met jongeren”. Het is een team van ervaringsdeskundigen die hun verleden inzetten voor een betere toekomst, niet alleen voor zichzelf, maar voor iedereen die met jongeren werkt. Ze maken zichtbaar wat er misgaat, en laten vooral zien hoe het anders kan. Ze weten precies wat het betekent om niet over jongeren te praten, maar met hen. En dat maakt het verschil.

Dus als je hen ziet en denkt: “Wat een krachtige jongeren!”, weet dan ook: die kracht komt niet uit het niets. Die kracht is opgebouwd, begeleid, gevoeld maar bovenal: verdiend!

Meer weten?

Wil je meer weten over mijn werk met het Actieteam of zelf het Actieteam een keer boeken, neem dan contact met mij op via malanca.schut@vng.nl