Omgaan met schaarste
In de zorg gaat het vaak over schaarste. Dat geldt ook voor de ondersteuning van mensen met onbegrepen gedrag. Schaarste betekent dat er meer vragen zijn dan middelen, zoals tijd, geld, personeel, kennis of aandacht. Je ziet dit terug in lange wachttijden, het ontbreken van passende zorg of het gevoel dat iemand niet goed geholpen wordt. Schaarste is zowel iets dat je kunt meten als iets dat je kunt voelen. Dat gevoel van tekort kan stress geven en maakt dat mensen vooral snel willen handelen. Daardoor wordt samenwerken en vernieuwen moeilijker.
Uitdagingen
Bij schaarste verschillen mensen vaak van mening over wat het belangrijkst is. Beleidsmakers, hulpverleners en ervaringsdeskundigen kijken allemaal vanuit een ander perspectief. Dat kan botsingen en spanning geven.
Het systeem is ook ingewikkeld. Financiering, regels en personeelstekorten hangen met elkaar samen en dragen bij aan het probleem van schaarste.
Het gevoel dat er niet genoeg is, verkleint de ruimte om rustig na te denken. Mensen hebben minder geduld en zoeken snellen oplossingen. Daardoor worden oplossingen voor de lange termijn uitgesteld. Voor mensen met onbegrepen gedrag betekent dit dat passende hulp soms nog lastiger te vinden is.
Schaarste kan op verschillende niveaus voorkomen. Mensen kunnen persoonlijke schaarste ervaren, bijvoorbeeld doordat zij bepaalde vaardigheden missen. Organisaties en beleid hebben ook met schaarste te maken. Een belangrijke oorzaak komt bijvoorbeeld door ‘projectificering’: steeds meer werk wordt gedaan in tijdelijk projecten in plaats van vaste structuren. Daarnaast speelt beleid en regelgeving een rol. Versnipperd beleid kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat er juist meer losse projecten ontstaan.
Omgaan met uitdagingen
Omgaan met schaarste vraagt om samenwerking, creativiteit en het loslaten van vaste gewoontes. Juist als er weinig tijd of middelen zijn, kost samenwerken extra inspanning. Toch helpt het om te investeren in samenwerkingen tussen verschillende organisaties en domeinen en om duidelijke keuzes te durven maken.
Kijken vanuit de leefwereld en het inzetten van ervaringskennis helpt bij het bepalen wat echt belangrijk is. De samenwerking met ervaringsdeskundigen heeft daarbij toegevoegde waarde.
Andere manieren om met schaarste om te gaan zijn: technologie slim gebruiken, taken anders verdelen, meer aandacht voor preventie en regels aanpassen zodat er meer ruimte ontstaat. Ook investeren in gedeeld leiderschap en het zichtbaar maken van successen helpt. Schaarste is vaak niet te voorkomen. Maar hoe we ermee omgaan kan veel verschil maken voor personen met onbegrepen gedrag en hun omgeving.
Bekijk ook de kennisclip Omgaan met schaarste maken
Of ga naar de talkshow ‘Zorg(en) in schaarste’ of het boek Schaarste: hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen.
